Trump’tan Tarihi Hamle: 17 Büyük İlaç Devinden Reçeteli İlaç Fiyatlarında “En Büyük Düşüş”

 

Fox News, Başkan Trump'ın 17 büyük ilaç şirketiyle anlaşarak ABD'de reçeteli ilaç fiyatlarında "tarihin en büyük düşüşünü" imzaladığını bildiriyor; bu firmalar pazarın %80'ini temsil ediyor.

Anlaşma, Most-Favored-Nation fiyatlandırması ile ilaçları diğer gelişmiş ülkelerdeki en düşük seviyeye indirmeyi hedefliyor ve TrumpRx.gov üzerinden doğrudan hasta erişimi sağlıyor.

2025'ten beri süren TrumpRx girişimi kapsamında bazı firmalar list fiyatlarını yükseltse de, anlaşmalar hastaların cepten ödemelerini azaltma potansiyeli taşıyor; etki uygulama detaylarına bağlı.

BREAKING: President Trump signs off on the "largest drop in prescription drug prices in the history of the United States of America."

"17 of the world's largest pharmaceutical companies, representing 80% of the branded drug market, have now agreed to sell their drugs to American… pic.twitter.com/nkaX0Vf6aK

— Fox News (@FoxNews) April 23, 2026

Most-Favored-Nation (MFN) ilaç fiyatlandırma modeli, ABD'de reçeteli ilaç fiyatlarını diğer gelişmiş ülkelerdeki en düşük fiyatlara endeksleyen bir yaklaşımdır. Temel amacı, Amerikalıların aynı ilaç için (aynı fabrikalarda üretilen) diğer ülkelerden 2-5 kat daha fazla ödeme yapmasını önlemektir. Bu model, "küresel serbest binicilik" (foreign free-riding) eleştirisine dayanır: Diğer ülkeler düşük fiyatlarla faydalanıp, yenilik maliyetini ABD'nin karşılamasını engeller. Temel Prensip

• MFN Fiyatı: İlaç üreticisinin, OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) üyesi ülkelerden, ABD'nin kişi başına GSYİH'sının en az %60'ı düzeyinde GSYİH'ye sahip olanlarda sattığı en düşük fiyat olarak tanımlanır.
• ABD'deki fiyatlar bu referans fiyatlara (veya yakınına) çekilir. İddialara göre %30-80 arası düşüş potansiyeli vardır.
• Kapsam: Genellikle jenerik/biyobenzer rekabeti olmayan marka (single-source) ilaçlar ve biyolojikler hedeflenir. Yeni piyasaya sürülen ilaçlar da dahil edilebilir.

Trump Dönemindeki Uygulama (2025 İkinci Dönem)

• 12 Mayıs 2025 Executive Order ile resmileşti: "Delivering Most-Favored-Nation Prescription Drug Pricing to American Patients".
• HHS (Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı) ve CMS'ye (Medicare & Medicaid Services) talimatlar verildi:
  • İlaç şirketlerine MFN fiyat hedefleri iletildi.
  • Gönüllü anlaşmalar teşvik edildi (17 büyük şirketle, pazarın ~%80'i).
  • Yeterli ilerleme olmazsa kuralname ile zorunlu hale getirilebilir (Medicare, Medicaid ve potansiyel olarak ticari piyasalar için).
• TrumpRx.gov platformu: Doğrudan tüketiciye (direct-to-consumer) MFN fiyatlı ilaç satışı. Nakit ödeyen veya sigortasız hastalar için indirimli erişim (örnek: Bazı GLP-1 ilaçları aylık ~$350).

Şirketlerden Beklenen Taahhütler (Anlaşmalarda)

• Medicaid programlarına MFN fiyatı sunmak.
• Yeni ilaçları ABD'de MFN fiyatıyla piyasaya sürmek.
• Direct-to-consumer veya direct-to-business kanallarla düşük fiyat sağlamak.
• Karşılığında: ABD'de üretim yatırımı taahhüdü ve gümrük vergisi muafiyeti gibi teşvikler.

İlk Dönem (2020) ile Karşılaştırma2020'de benzer bir Executive Order ile Medicare Part B ilaçları için pilot model önerildi (uluslararası referans fiyat + sabit ek ödeme). Mahkemeler ve Biden yönetimi engelledi. 2025 versiyonu daha çok gönüllü anlaşma + TrumpRx odaklı ve daha geniş (Medicaid + doğrudan satış). Avantajlar ve EleştirilerAvantajlar:

• Hastalar için cepten ödeme düşüşü (özellikle nakit ödeyenler).
• Medicaid tasarrufu.
• Diğer ülkelerin düşük fiyat "serbest biniciliğini" dengeleme.

Eleştiriler ve Riskler:

• Yasal tartışmalar: Zorunlu uygulama yetkisi, mahkeme engelleri mümkün.
• Erişim ve inovasyon: Şirketler kar marjı düşerse yeni ilaç geliştirmeyi azaltabilir veya piyasaya sürmeyi geciktirebilir.
• Sınırlı etki: Birçok anlaşma gizli; sadece Medicaid ve nakit alımlarda tam etki. Ticari sigorta ve standart Medicare'de sınırlı kalabilir.
• Detaylar (hangi ilaçlar, tam indirim oranları) sıklıkla gizli tutuluyor.

Bu model, ticaret diplomasisiyle (gümrük vergisi tehdidi) destekleniyor ve Trump'ın "America First" yaklaşımının bir parçası. Etkisi, anlaşmaların uygulanmasına ve olası yasal/kongre adımlarına bağlı. Daha fazla detay için TrumpRx.gov veya resmi Beyaz Saray duyurularını inceleyebilirsiniz.